‘Zonder ervaringsprofessionals kun je geen herstelondersteunende zorg bieden’
Natasja
Natasja van Doesburg, teammanager bij Houten Castellum – een Lister-locatie voor volwassenen met autisme – werkt al lange tijd samen met ervaringsprofessionals en begeleiders met ervaringskennis. Ze is ervan overtuigd dat de expertise van ervaringsdeskundigen onmisbaar is in het herstelproces van cliënten.
De meerwaarde van eigen ervaring
Tweeënhalf jaar geleden kreeg Natasja een herseninfarct, waardoor ze nu sneller overprikkeld en vermoeid is. Ze is zich hierdoor bewuster geworden van hoe herstel er werkelijk uitziet, maar ook hoe lastig het kan zijn om met iets rond te lopen dat aan de buitenkant niet zichtbaar is.
‘Het is geen keuze: het kan gewoon niet’
‘We hebben allemaal een beeld van hoe iemand met autisme, met een verslaving of na een herseninfarct eruitziet. En als dat beeld niet klopt, vergeten we al snel hoeveel invloed het voortdurend op diegene heeft. Anderen zien bijvoorbeeld niet dat je, als je al je energie aan een werkdag uitgeeft, ’s avonds geen kwaliteit van leven meer hebt. Of dat je door je beperkte energie moet kiezen tussen je huis schoonmaken of iets doen wat jou voldoening geeft. Het kan niet allebei. Voor een ander kan het lijken alsof je ervoor kiest om iets niet te doen, maar het is geen echte keuze: het kan gewoon niet.’
De unieke kracht van ervaringsprofessionals
‘Als je iets niet zelf doorleefd hebt, kun je er alleen begrip voor hebben. Je kunt je niet echt in andermans situatie verplaatsen. Daarom zijn ervaringsprofessionals zo belangrijk in ons werk. En dan maakt het niet uit of je ervaring hebt met een depressie, autisme of een verslaving; je hebt zelf een herstelproces doorgemaakt. Je kent de hobbels en je weet dat het geen rechte lijn is. Je weet hoe het werkt, en tegelijkertijd ook dat het voor iedereen weer anders werkt.’
Ruimte maken voor de ander
Natasja zag al snel het effect van haar eigen openheid op anderen. ‘Onlangs benoemde ik tijdens een gesprek met een cliënt dat ik overprikkeld raakte door de aanwezige huishoudelijke ondersteuning. Toen ik voorstelde om ergens anders te gaan zitten, reageerde zij verrast: “Oh, heb jij dat ook? Wat fijn dat je het zegt!” Door jouw eigen ervaring eerlijk te delen, maak je ruimte voor de ander.’
Waardevolle inzichten en adviezen
‘Ik ben blij dat de ervaringsprofessional op onze locatie echt onderdeel is van het team. Dankzij zijn input doen we vaker een stapje terug om na te gaan of het tempo of de richting die we aanhouden wel echt past bij de cliënt.’
‘Ook bij het aanleren van vaardigheden is hun perspectief erg waardevol: ze zien vaak sneller waar het stokt en kunnen collega’s gericht adviseren. Zo was er laatst nog een cliënt die moeite had om de post te verwerken. Onze ervaringsprofessional herkende dat en kon vanuit zijn eigen ervaring helder uitleggen wat de cliënt hierbij zou kunnen helpen.’
De overstijgende rol van ervaringsprofessionals
‘Nog een mooi voorbeeld van de waarde van werken met mensen met ervaringskennis: toen wij op de locatie een nieuwe keukentafel wilden kopen, wezen medewerkers met autisme mij erop dat deze niet rond mocht zijn. Dat kan heel verwarrend zijn, omdat je door het gebrek aan hoeken dan niet weet waar je moet zitten. Dit had ik me nooit gerealiseerd.’
‘Ik vind het heel goed dat ervaringsprofessionals bij Lister tegenwoordig hun eigen caseload hebben. Tegelijkertijd moeten we ervoor waken dat deze niet te vol raakt. Ik zou graag zien dat er voldoende ruimte overblijft voor die overstijgende rol van de ervaringsprofessional. Ruimte om ook buiten de reguliere gesprekken om contact te hebben met cliënten over hun ervaring met herstel. En ruimte om vanuit diens perspectief de rest van het team te voorzien van advies.’
Medewerkers met ervaring en verzuim
Natasja vindt het jammer dat sommige van haar collega-teammanagers nog niet zo positief aankijken tegen het inzetten van ervaringsprofessionals. Vooral de hardnekkige aanname dat medewerkers met ervaring vaker verzuimen, klopt volgens haar niet. ‘Juist mensen met een chronische uitdaging zijn bewust bezig met het indelen van hun werkdagen om hun energie zo goed mogelijk te bewaken. Ze zijn vaak meer gewend om met een creatieve blik te kijken naar wat wél kan en kennen hun grenzen en behoeften beter dan iemand voor wie dit niet zo noodzakelijk is.’
Natasja hoopt door hierover met collega’s in gesprek te blijven, hen te kunnen laten zien hoe belangrijk het inzetten van ervaringsprofessionals is, zowel voor het team als voor de cliënt. ‘Het is tijd om ervaringsdeskundigheid serieus te nemen. Want zonder ervaringsprofessionals kun je geen herstelondersteunende zorg bieden.’
Tekst: Shirley de Koster
Beeld: Maartje Kuperus
